Okrugli sto: Problemi izgradnje mHE od planiranja do finalne faze

Podgorica, 16. 3. 2018. godine Nevladina organizacija Društvo mladih ekologa Nikšić, u saradnji sa nevladinim organizacijama iz Koalicije 27, organizovala je okrugli sto na temu “Održivost hidropotencijala i prirodnih vrijednosti Crne Gore sa osvrtom na planove izgradnje malih hidroelektrana na rijeci Bukovici i realizovane projekte“.

Od 2008. godine je odobreno 68 projekata izgradnje mHE na 45 rječnih tokova. Od toga 38 je odobreno putem javnih tendera, a 30 skraćenom procedurom, odnosno putem energetskih dozvola Ministarstva ekonomije. Među 38 koje prolaze proceduru izrade elaborata o procjeni uticaja na životnu sredinu, Agencija je odobrila 31. Trenutno je pet malih hidroelektrana (mHE) u procesu odobravanja – dvije na rijeci Bukovici, dvije na Đuričkoj i jedna na Bjelojevićkoj rijeci. Do sada je izgrađeno 12 mHE.

Na okruglom stolu razgovaralo se o problematici koja počinje od samog procesa planiranja i ispitaivanja terena, pa do finalne faze izgradnje mHE.

Iako se smatraju obnovljivim izvorima energije, većina do sada dodijeljenih koncesija je odobrena bez validnih osnova, vodnih i bioloških, uz nepostojanje odgovarajućih planskih dokumenata, strateških smjernica i preciznih podataka o uticaju realizacije ovih projekata na životnu sredinu.

Navedeno je da je prvi problem u fazi planiranja mHE nepostojanje vodoprivrednih osnova. Posebno je važan katastar vodotoka sa ekološkim i energetskim karakteristikama. Postojao je samo jedan katastar malih vodotoka za 13 opština urađen 2012. godine, koji nije bio javno dostupan. Sljedeći problem je nedostatak godišnjeg ili višegodišnjih planiranja dodjele koncesija, iako je to bila obaveza po zakonu.

Da bi bilo kvalitetno, istraživanje uticaja gradnje mHE na životnu sredinu mora trajati najmanje godinu dana što zahtijeva ogromno vrijeme, energiju i novac, a što koncesionari izbjegavaju. Poseban problem je nedovoljno jasno definisana odgovornost koncesionara. Loš primjer je bio slučaj na rijeci Bistrici u bjelopoljskoj opštini gdje je raskinut ugovor o koncesiji zbog neekonomičnosti izgradnje mHE, upravo zbog loših hidroloških podataka i kratkog roka planiranja. Pri tome je gubitnik rijeka, koja je ostala devastirana i niko nije bio odgovoran da je vrati u pređašnje stanje.

Bilo je riječi i o značaju očuvanja endema, jer prilikom uzimanja vode za potrebe mHE doći će do nestanka organizama na tom prostoru. U tom smjeru je naglašeno da ljudi u Crnoj Gori procjene uticaja doživljaju kao prosto navođenje spiska vrsta, ali samo navođenje broja vrsta ne govori mnogo, već treba zaštititi te endeme.

Što se tiče Bukovice, pozitivno je vraćanje elaborata. Iznijeto je mišljenje da taj dokument u potpunosti treba odbaciti, te da se Bukovica zbog svojih prirodnih vrijednosti može efikasno eko-turistički valorizovati, gdje bi lokalna zajednica imala veće benefite od izgradnje mHE.

Okrugli sto je realizovan u okviru projekta „Jačanje kapaciteta za bolju životnu sredinu u Crnoj Gori“ čiji je nosilac Green Home, a partneri su NVO Centar za zaštitu i proučavanje ptica, NVO Sjeverna zemlja, NVO Društvo mladih ekologa iz Crne Gore i NVO Zelena akcija iz Hrvatske.

You may also like...

Komentariši

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *