Dom revolucije pretvoriti u “Prirodnjački centar”

Nikšić, 31. 1. 2014. godine Izgradnja Doma revolucije u Nikšiću započeta je 1979. godine. Djelo arhitekte Marka Mušiča površine 24.000m² zamišljeno je kao objekat po kojem će se prepoznavati grad i kao slika arhitektonske mudrosti jednog vremena. Međutim, zbog ekonomske krize izgradnja Doma revolucije je prekinuta početkom devedesetih godina. Do današnjih dana se u više navrata govorilo o njegovoj sudbini i mogućnostima završetka, rušenja ili prenamjene. Iako su rađene studije, još uvijek se ne zna šta će biti sa ovim objektom. Najveću prepreku u rješavanju sudbine ovog objekta vidimo u praznoj gradskoj kasi.

Društvo mladih ekologa nudi rješenje koje bi se ogledalo u realizaciji projekta „Prirodnjački centar“, a koji čine tri osnovne komponente.

Sistemom izgradnje tzv. zelenog krova ovaj objekat mogao bi se u velikoj mjeri vizuelno oplemeniti, a podrazumijeva ozelenjivanje i pošumljavanje ravnih krovova u urbanim sredinama. U nekim svjetskim gradovima već su realizovani projekti ovog tipa, jer imaju niz prednosti poput unapređenja prirodne okoline i biodiverziteta u urbanim sredinama bez širenja grada, zatim raznih biljnih vrsta koje omogućavaju stvaranje vlage i umanjenje buke u gradskoj četvrti, apsorbuju ugljendioksid, stvaraju kiseonik što sve zajedno doprinosi boljem kvalitetu života… Uz sve ovo, zeleni krovovi su u posljednje vrijeme sve popularniji u svijetu.

Smatramo da Dom revolucije pruža dobre mogućnosti za jedan ovakav projekat jer su, vizuelno posmatrano, betonske konstrukcije dovoljno stabilne i jake da izdrže teret izolacije, zemlje i biljaka. Takođe, Dom revolucije ima nekoliko zanimljivih ravnih i kaskadnih površina i platoa na kojima bi se mogao realizovati ovaj projekat. Sadnjom biljnih vrsta mogao bi se realizovati projekat sadnje raznovrsne flore, čime bi dobili botaničku baštu nadomak centra grada. Možda bi to bila i jedina botanička bašta tog tipa u svijetu.

Nikšićka kotlina koju karakteriše umjereno-kontinentalna klima sa submediteranskim elementima pruža pogodne uslove za ovakav projekat. Primjer raznovrsne flore u Nikšićkoj kotlini je park-šuma Trebjesa na čijem je relativno malom prostoru površine 126ha prisutno više od 200 zeljastih i 40 drvenastih vrsta.

Osim dvorišne površine i kaskadnih krovnih djelova koji se nalaze sa južne strane Doma revolucije, mogli bi se iskoristiti i pojedini unutrašnji djelovi. Kako je Dom revolucije dobrim dijelom dizajniran u staklima, pruža se mogućnost da se jedna od unutrašnjih prostorija prilagodi stakleniku sa tropskom florom.

Planirani omladinski i obrazovni dio Doma revolucije pružaju dobre mogućnosti za prirodnjački muzej. U prirodnjačkom muzeju, osim stalne postavke, mogle bi se organizovati izložbe fotografija, predavanja, radionice, ekološke manifestacije, putopisne večeri, prikazivanje eko-filmova…

U sklopu objekta mogao bi se napraviti i akvarijum centar. Nešto slično ne postoji u Crnoj Gori, a ni šire. Zavisno od izbora posjetioci bi mogli da vide ribe naših voda ili tropskih voda, a i vodozemce, gmizavce, beskičmenjake…

Dok smo razmišljali o ovom projektu rukovodili smo se idejom održivosti. Na mjestu izgradnje Doma revolucije postojao je bunar čije su vode i dalje aktivne u podzemnom dijelu pa bi se na taj način mogle riješiti potrebe za vodom koja bi se koristila za zalivanje biljaka i vlagu u tropskom stakleniku, te za potrebe akvarijuma.

Instalacijom solarnih panoa mogla bi se obezbijediti dobra količina energije za zagrijavanje prostorija i vode i tako bi se, uz postojeći izvor vode, mogao obezbijediti gotovo samoodrživ sistem.

Međutim, u Domu revolucije postoje prostorije koje se ne mogu prilagoditi namjeni ovog projekta. Iz tog razloga trebalo bi dobro razraditi i bezbjednosni aspekt koji bi podrazumijevao zaziđivanje i zaprečavanje opasnih djelova i postavljanje sigurnosnih ograda kako bi ti djelovi bili nedostupni znatiželjnima.

Smatramo da su za ovaj projekat potrebna mnogo manja sredstva od onih koja bi trebalo uložiti za prenamjenu po projektu Ministarsta kulture ili za njegovo rušenje.

Ukoliko bi došlo do realizacije ovog projekta mi u Društvu mladih ekologa Nikšića smatramo da se uz dobru organizaciju i koordinaciju dobar dio aktivnosti može odraditi volonterski i sa manjim učešćem finansijskih sredstava. Ovakav projekat bi mogao okupiti volontere civilnog sektora, navijače sporskih klubova, umjetnike, građane…, odnosno sve one koji vole Nikšić i koji mogu na konkretan način da pomognu. Smatramo da bi jedan ovakav projekat mogao da povrati posrnulu energiju ovog grada.

Uz dobru razradu ideje smatramo da bi projekat „Prirodnjački centar“ mogao naći i razumijevanje kod nekog od fondova Evropske unije. Jedan ovakav projekat ne može sama realizovati NVO, već je potrebno da se uključe lokalne i državne strukture. Oko ove ideje potrebno je okupiti stručnjake različitih zanimanja poput pejzažnih arhitekata, građevinara, biologa…, koji će argumentovano odraditi studiju izvodljivosti.

Smatramo da bi realizacija projekta „Prirodnjački centar“ imala višestruk pozitivan značaj za grad pa i za Crnu Goru kako edukativno, tako turistički i ekonomski. Dom revolucije bi na taj način mogao da bude jedan od simbola prepoznatljivosti Nikšića, a naplatom ulaznice za organizovane grupe mogla bi se obezbijediti sredstva za njegovu ekonomsku održivost.

Postavljanjem zelenih krovova konačno bi od betonskog zdanja dobili estetski lijep izgled, a realizacijom unutrašnjeg dijela projekta dobili bi živopisan ambijent.