Energana za spaljivanje otpada donijela bi nove probleme za zdravlje građana i životnu sredinu
Nikšić, 17. 3. 2014. godine Jedan od osnovnih preduslova za očuvanu životnu sredinu jeste pravilno tretiranje otpada.
Uspostavljanje politike upravljanja otpadom na nivou Evropske unije (EU) zasniva se na hijerarhiji načela dajući prioritet prevenciji nastajanja otpada, zatim ponovnoj upotrebi i reciklaži materijala, regeneraciji energije i konačnom odlaganju otpada. U okviru regulative i planskih dokumenata EU, sve više se promoviše smanjenje nastajanja otpada, čime se smanjuje problem otpada na samom izvoru.
Kada je u pitanju tretiranje otpada u Crnoj Gori, onda je evidentno da se savremeni standardi i prakse jako slabo primjenjuju i imamo, nažalost, prilično nerazvijen sistem upravljanja otpadom.
Problemi sa upravljanjem otpadom su gotovo istovjetni u svim opštinama u Crnoj Gori i traju prilično dugo. U jako malom broju slučajeva vrši se pravilno i standardizovano tretiranje otpada sa njegovim prethodnim razvrstavanjem i odvajanjem sirovine koja će se ponovno upotrebljavati, a sanitarnih deponija gotovo i da nema u Crnoj Gori.
Smetlišta u prirodnim udubljenjima, uvalama ili stranama, koja ne zadovoljavaju ni minimum standarda i procedura po pitanju deponovanja otpada su u najvećem broju slučajeva jedina opcija za deponovanje otpada.
Modernizovani sistem upravljanja otpadom podrazumijeva uvođenje brojnih mjera u zakonodavstvu, povećanje institucionalnih kapaciteta, a potrebno je i konkretno djelovanje na samom terenu.
Takođe, projekti tretiranja otpada zahtijevaju i određenu dozu opreznosti u planiranju kako bi se išlo u pravcu smanjenja negativnih i neželjenih posljedica i kako bi takvi projekti imali opštu korist za društvo i saglasnost od strane cjelokupne zajednice.
U svijetu postoje različiti načini iskorišćavanja otpada u novu sirovinu. Kod nas, nakon priče o regionalnim deponijama, došlo je do aktuelizovanja priče o regionalnoj spalionici otpada.
Plan o izgradnji energane u Nikšiću u kojoj bi se od otpada dobijao pelet koji bi se koristio za proizvodnju električne energije i tople vode, ne ide u prilog zdravlju građana i zdravoj životnoj sredini.
U postrojenju kapaciteta 105.000t otpada na godišnjem nivou prilikom njegovog sagorijevanja kao nusproizvod dobijao bi se pepeo koji bi sadržao Al2O3, Pb, CaCl, SiO2, Fe2O3, CaJ, Hg…
Količine pepela koje se dobiju tokom sagorijevanja, po projektu energane su planirane da se upotrijebe u proizvodnju cementa ili nekog drugog građevinskog materijala. Kako stvari stoje kod nas u Crnoj Gori sa proizvodnjom građevinskih materijala vrlo je vjerovatno da bi pepeo završavao na nekoj novoj deponiji ili bi se slobodno odlagao u prirodnoj uvali. Kao praškasti materijal uz male količine vjetra pepeo bi se vrlo lako prenosio na velike udaljenosti i izazivao neželjene efekte.
Iako se u prirodnoj sredini ne razlažu sami od sebe elementi koje sadrži pepeo, ako dospiju u živi organizam izuzetno su štetni i kancerogeni.
Planirana izgradnja energane se ne podudara i sa ustavnim opredjeljenjem Crne Gore kao ekološke države.
Ne treba opravdanost ovom projektu tražiti u finansijskom benefitu već u održivosti ideje po zdravlje građana i životnu sredinu, jer konflikti sa životnom sredinom i zdravljem građana ne vode u pravcu ostvarenja visokih standarada života i zaštite životne sredine.
Nikšić ima mnogo promašenih projekata i bilo bi katastrofalno da se desi još neki promašaj.
Iako u nekim razvijenijim sredinama od naše funkcionišu ovakvi projekti tretiranja otpada u Društvu mladih ekologa smatramo da ne treba u ovom pogledu razmišljati o tretiranju otpada u Nikšiću i da treba odustati od ovog projekta. Predlažemo da se u budućnosti posveti više pažnje razvoju zelenih tehnologija koje se prije svega temelje na kvalitetnoj zaštiti okoline.
Zbog važnosti projekta posebno za Nikšić i Nikšićane, ovom prilikom molimo građane da ne budu na margini zbivanja već da se aktivno uključe u procese donošenja odluka po ovom pitanju. Poseban građanski aktivizam očekujemo od mlađih generacija i apelujemo da prepozanju odgovornost kako za sebe tako i za buduće generacije.
Takođe smo otvoreni za saradnju po pitanju pružanja neophodnih informacija i povezivanja sa nadležnim institucijama.
