Zaključci drugog pripremnog sastanka Foruma za životnu sredinu i klimatske promjene

Podgorica, 2. 6. 2015. godine

1. Upravljanje vodama – Zaštita biodiverziteta i održiva hidroenergija

• Prije ulaganja u planiranje i izgradnju hidroenergetskih projekata, vlade bi trebalo da dokažu da su uzele u obzir sve alternative da se zadovolje potrebe koje treba ispuniti izgradnjom novih brana i da je prioritet dat unapređenju efikasnosti korišćenja vode i energije, kao i maksimiziranju autputa postojećih brana;
• Razvoj novih hidroenergetskih projekata treba da se procjenjuje prema zahtjevima Okvira vode (član 4.7 ) i Ptica i staništa (član 6.3 / 6.4), direktivama i nizu drugih ciljeva po zakonodavstvu o vodama i zaštite prirode u Evropskoj uniji (EU);
• Vlade bi trebalo da naprave reviziju regionalnih i nacionalnih strategija energetskog razvoja i planova za hidroenergetski razvoj uzimajući u obzir buduće uticaje klimatskih promjena i da se fokusiraju na ekološke i socijalne aspekte i ekonomsku isplativost;
• Integrisano planiranje upravljanja rječnim slivom uključujući planove za korišćenje vode u proizvodnji hidroenergije, trebalo bi da se uradi sa visokim nivoom transparentnosti i učešća javnosti;
• Do kraja 2016. godine Vlade moraju postaviti plan i tehničku radnu grupu za implementaciju “Vodećih principa o održivom razvoju hidroenergije u slivu Dunava”, koji definiše povoljne i nepovoljne zone za hidroelektrane;
• Trebalo bi da javnosti budu dostupne informacije o svim troškovima i koristima projekta hidroelektrane i da se redovno mjeri evaluacija svih ekonomskih aspekata i troškova od strane društva i prirodne sredine prema potencijalnim koristima;
• Metodologija za definisanje ekološki prihvatljivih tokova trebalo bi da bude hitno dogovorena i regulisana;
• Hitnu institucionalnu reformu i izgradnju kapaciteta trebalo bi obaviti u sektoru voda od nivoa odlučivanja u Ministarstvu poljoprivrede i ruralnog razvoja – Direkciji za vode i Hidrometeorološkom birou, posebno imajući u vidu tehničko osoblje, sa ciljem da se sprovede Okvirna direktiva o vodama;
• Od ključne je važnosti razviti katastar voda sa registrom zaštićenih područja;
• Potrebno je da se razvije program izgradnje kapaciteta za razvoj integrisanih planova upravljanja rječnim slivom i povezivanja lokalne samouprave, organizacija civilnog društva, pojedinih eksperata i različitih korisnika voda i zainteresovanih strana

1. Upravljanje otpadom – Upravljanje i deponovanje otpada u skladu sa evropskim pravnim tekovinama (Diretktiva 1999/31/EZ  o deponijma)

• Ukazano je na nedopustivo loš rad inspekcijskih organa u dijelu primjene Zakona o upravljanju otpadom, konkretno komunalnih inspekcija, koje djeluju na lokalnom nivou, kao i Uprave za inspekcijske poslove koje djeluje na državnom nivou;
• Dat je predlog da se inspekcijski organi objedine pod Upravom za inspekcijske poslove, čime bi se skoncentrisale nadležnosti i povećala efikasnost rada;
• U cilju aktivnog učešća NVO u javnoj raspravi na Predlog Državnog plana upravljanja otpadom i Izvještaju o strateškoj procjeni uticaja na životnu sredinu za taj strateški dokument pripremiti predlog sugestija i komentara, koje bi bili prezentovani zainteresovanim organizacijama za zajedničko djelovanje;
• Takođe ukazano je i na potrebu saradnje NVO u dijelu slanja komentara Evropskoj komisiji u dijelu pripreme Izvještaja o napretku Crne Gore za 2015. godinu, gdje bi trebalo navesti i dostignuća NVO u oblasti upravljanja otpadom;
• Dat je predlog sa se uradi zajednički dokument koji bi sadržao komentare na oblasti relevantne za Izvještaj o napretku kao zajednička platforma organizacija koje budu zainteresovane za takvu inicijativu

1. Zaštita biodiverziteta – Usklađenost Zakona o divljači i lovstvu i lovnih praksi sa NATURA 2000 direktivama (Direktiva o pticama i Direktiva o staništima)

• Kvalitet podataka o stanju vrsta kojima se gazduje je veoma sporan zbog nejasnih propisa vezano za metode praćenja i slabe kontrole prikupljanja podataka;
• Sve glavne podatke o stanju vrsti divljači prikupljaju lovci, za ovu vrstu lovačkog sistema lovci takođe imaju preveliku ulogu u planiranju upravljanja, što takođe može dovesti do sukoba interesa;
• Osim za lovce, zakonski propisi ne omogućuju dovoljno učešće drugih akcionara (npr. vlasnika zemljišta, nevladinih organizacija) u procesu gazdovanja divljači, što je jedan od uslova Arhuske konvencije i što najčešće treba da bude karakteristika zemalja sa res communis;
• Za određene vrste, lista vrsti divljači (npr. mrki medvjed, sivi vuk), lovne sezone (npr. nekoliko ptica,vuk) i zakonodavne procedure koje dozvoljavaju ulov nijesu u skladu sa zakonskim propisima EU (Direktiva o staništima i pticama);
• Postojeća regulativa određuje procjene apsolutnog obima populacije i bonitiranje lovišta kao osnovnog modela planiranja i upravljanja divljači, ovaj koncept planiranja i upravljanja je zastario, u praksi se često pogrešno primjenjuje, i širom svijeta on se zamjenjuje prilagodljivim pristupom upravljanju;
• Hijerarhijska integracija 10-godišnjih i godišnjih planova upravljanja lokalnim lovištima sa pokroviteljskim planovima upravljanja za regionalne jedinice je neadekvatna (nije razumno riješena), takođe je nemoguće verifikovati na godišnjoj bazi da li sprovedene mjere ispunjavaju postavljene ciljeve regionalnih jedinica, pošto ne postoje raspoloživi podaci;
• Zakonski propisi  nedovoljno podržavaju koordinaciju upravljanja divljači sa drugim resorima (npr. šumarstvo, zaštita prirode)